Anasayfa > ARAŞTIRMA, ATATÜRK GERÇEĞİ > Mustafa Kemal şapka yüzünden kaç kişiyi idam etti?

Mustafa Kemal şapka yüzünden kaç kişiyi idam etti?

şapka inkilabıFes hristiyan kıyafetine ait değildi ve halk benimsemişti, Fas’da ilham alınmış ve 1800’lü yıllarda da resmi kıyafet olmuştu İstanbul’da Feshane’de üretilmişti ama şapkanın siperi vardı. Üstelik Avrupa’nın malıydı. Siper secde edilmesini engelliyordu. Bu yüzden de, şapka, şiddetli itirazlarla karşılaştı.
1925 Ağustosunun son haftasında, Kastamonu’ya ve İnebolu’ya yaptığı bir gezide Mustafa Kemal fese ve hâlâ Anadolu illerinde giyilmekte olan geleneksel kıyafetlere savaş açtı. 
Atatürk’e göre şapka; çağdaş olma, evrensel medeniyete katılma, kafaların içini hurafelerden kurtarıp bilimsel düşünceye açma yolundaki çabaları destekleyecek en önemli adımdı. :)

Kişinin kıyafetini değiştirmekle ruhsal yapısının da değişeceği varsayılıyordu. “Efendiler”, diyordu, şapkalı olarak ilk kez gittiği Kastamonu’da;

Turan kıyafetini araştırıp canlandırmaya gerek yoktur. Medeni milletlerarası kıyafet, milletimiz için layık bir kıyafettir. Onu giyeceğiz. Ayakta iskarpin veya potin, üstünde pantolon, yelek, gömlek, kravat, ceket ve doğal olarak bunların tamamlayıcısı olmak üzere başta siperi şemsli serpuş; bunu açık söylemek isterim, bu başlığın ismine şapka denir.”
Ankara’ya döndüğünde kendisini karşılayan “üst düzey”lerin tamamı şapkalıydı. (Bravvoo gardrop devrimcisi ) Hava ile birlikte moda anlayışı da değişmiş, hayat bir gün içinde başkalaşmıştı.

idamlar

Millet Yunanı denize dökmüştü ama içeride öyle bir düşman vardı ki çaresizlik içindeydiler.İşte sözde İstiklal mahkemeleri ile idam edilen ve sindirilen çaresiz halk.

Zaten hazırda bekletilen “Şapka iktisasına (giyilmesine) Dair Kanun” Tasarısı hemen Büyük Millet Meclisi’ne sevk edildi. Ama geçirmek çok kolay olmadı. Tasarı görüşülürken, taslağın Anayasaya aykırı olduğu ileri sürüldü. Bunu ileri süren Bursa Milletvekili Nurettin Paşa’ya, Atatürk’ün yakın çevresinden zamanın Adalet Bakanı Mahmut Esat (Bozkurt) çok sert çıktı: “Hürriyetin nasibi, irticaın elinde oyuncak olmak değildir… Ülkenin çıkarlarına olan şeyler hiçbir zaman Anayasaya aykırı olamaz, olmaması mukayyettir (belirlenmiştir).

Tabii herkes sustu. Şapka kanunlaştı (25 Kasım 1925). Artık erkeklerin şapka dışında başlık giymeleri suçtu.

Ama o sırada ülkede yeteri kadar da şapka yoktu. İnsanlar şapkaya benzer ne bulurlarsa başlarına geçiriyorlardı. Hatta Rum kadınlarının giydiği şapkalar bile bir süre üst tabaka erkekler tarafından kullanılmış, bu yüzden traji-komik görüntüler oluşmuştu.
Aydınlar şapkaya kolayca uyum sağlamıştı, fakat halkın tercihi farklıydı: Yüzyıllar boyu kullandıkları başlıklardan vazgeçmek istemiyorlardı…
Bu direnişin özünde alışkanlıkla birlikte dini gerekçeler de vardı. Şapka ile namaz kılınamaması, ona karşı bir antipati doğurmuştu…
Şapka Kanunu’nun çıkmasıyla birlikte Erzurum, Rize, Sivas, Maraş, Giresun, Kırşehir, Kayseri, Tokat, Amasya, Samsun, Trabzon ve Gümüşhane’de sert direnişler yaşandı. Ama hepsi çok şiddetli, hatta vahim bir şekilde bastırıldı…
Mesela Trabzon’un Of İlçesi, Hamidiye Zırhlısı tarafından bombalandı. “Bizim uşaklar”ın, “Atma Hamidiye atma, şapka da giyeceğuk, vergi de vereceğuk” diye aman dilemeleri meşhurdur.
Oysa, şapkadan başka bir başlık giymekte direnmenin cezası, kanuna göre, üç aya kadar hafif hapisti. Ama şapka, İstiklal Mahkemeleri’nin en önemli konusu haline getirilmişti. Ve şapkaya direndikleri gerekçesiyle, başta İskilipli Atıf Hoca ile Babaeski Müftüsü olmak üzere, Rize’de 8, Maraş’ta 7, Erzurum’da 4, Sivas’ta 3, İskilip’te 2, Menemen’de 28 olmak üzere, çeşitli yerlerde toplam 78 kişi idam edildi.
Ardından 25 Kasım 1925’de çıkarılan yeni bir kanunla bütün erkekler için şapka giyme zorunluluğu getirildi. Böylece şapka dışında bir başlık giyilmesi cezayı gerektiren bir suç haline getirildi. Şapka Kanunu’na muhalefet ettiği gerekçesiyle idama mahküm olanlar arasında bir de kadından söz edilir. Bu, Erzurum’da (yıl 1926) bohçacılık yaparak hayatını kazanan “Şalcı Bacı”dır… Gazeteci Nimet Arzık, bu olayı duyduğunda bir hikâye yazdığını ve adını “Şalcı Bacı Asılmaya Gidiyordu” koyduğunu anlatır.
Nimet Arzık, Şalcı Bacı’nın “Şapka Kanunu’na Muhalefet suçundan asılacağı”nı öğrendiğinde çok şaşırdığını, “candarmalar” onu iterek sehpaya götürürken “Kadın şapka giye ki asıla?” diye sorarak geçtiği yollardaki “donuklaşmış” insanların içlerini kabarttığını ifade eder.
Şalcı Bacı’nın “Kadın şapka giye ki asıla?” şeklindeki safça şaşkınlığını Nimet Arzık şöyle cevaplandırır:
“1 Kasım 1925’te kabul edilen Şapka Kanunu, Anadolu’da yer yer protestolara sebep olunca, hükümet demir yumruğunu kullanmaya karar verdi.
“Konya, Maraş, Giresun, Rize, Erzurum, Kayseri gibi şehirlerde halkın şapkaya direnmesi, buralarda gezici İstiklal Mahkemeleri’nin dolaşmasına sebep oldu.
“Bu mahkemeler sadece Erzurum’da 30 kadar idam hükmü verdi.”

Yavuz Bahadıroğlu

_________________________________________________________________________________________

Anlaşılan Şapka yüzünden idam edilenlerin tam bir listesine veya sayısına ulaşmak mümkün değil ama bu rakamın binlerle ifade edildiği aşikar.Bu alanda tarihçilerimizin ülkemizin bu karanlık dönemine dair daha çok araştırma yapmaları gerekiyor. Şapka giymeyenler rejime karşı geliyor , gericilik yapıyor diyerek idam ediliyordu. Hatta Of ilçesinde şapka giymeye karşı olan halkı sindirmek için bugün katil Esed’in yaptığı gibi kendi halkını tıpkı Dersimde olduğu gibi bombalamış bir zorba rejim.

Bir ülke düşünün ki şapka giymeyi reddedenler gerici oluyor rejim düşmanı oluyor ve bu yüzden İDAM ediliyor.

İşte o ülke BETON KEMALİN ülkesi..

___________________________________________________________________________________________

  1. Hakkı Boyabatlı
    Mayıs 27, 2014, 6:43 am

    “Cumhuriyet döneminin kazanımları” diye yutturulan bütün bu icraatların tek nedeni, İngiliz emperyalizminin bu coğrafyadaki imparatorluk bilincini hafızalarımızdan silmek istemesidir. İnsanımızın geçmişiyle ne kadar bağı varsa kopardılar (yeni yazı, şapka,kıyafet, Türkçe ezan,Türk müziği yasağı vs).
    İngilizlerin bu sinsi politikasının adı “Türklerin Kimliksizleştirilmesi, daha doğru bir ifade ile; Soysuzlaştırılması” dır. Kısmen başarılı oldular. Geçmişimizi bize inkȃr ettirdiler. Bize 1919 öncesi ceddimizi Ata olarak reddettirdiler. Bugün şahit olduğumuz iç politik çatışma, Geleneksel kimliğini kaybedenlerle muhafaza edenlerin mücadelesidir. Batının bu çatışmada “Gezicileri” desteklemesi, kadim politikalarının devam ettiğinin göstergesidir.
    Şüphesiz ki binlerce yıllık mazimiz, batının doksan yıllık emperyal politikalarını sonuçsuz kılacaktır. Kazançları bu coğrafyayı bir asır daha sömürmüş olmalarıdır.
    Vahideddin’in yaveri Avni paşa, ne yazık ki haklıdır.

  2. özkan güler
    Mayıs 27, 2014, 3:58 am

    BİZLER NEDEN AKP Yİ DESLEKLİYORUZ ANLAYAN ANLIYORR ZATEN ANLAMAYANLAR KİRLİ TARİHLERİYLE UYUSUN!!!…

  3. özkan güler
    Mayıs 27, 2014, 3:53 am

    ATEİST YAHUDİ KATİL BİR DİKTATÖR ONDAN NE BEKLENİR VE HALA MAALESEF ÜLKEMİZDE YAŞAYAN SOYSUZ SOYLARININ DEVAMI BİLSİNLERKİ BİZLER DAHA GÜÇLÜYÜZ ONLARIDA UYDURUK ATALARI GİBİ KİRLİ TARİHLERİNE GÖMECEZZ HİÇBİRİNDEN KORKMUYORUZ AZ KALDI…..BİZİM ATAMIZ ŞANLI OSMANLIDIR BİZLERDE DEVAMIYIZ…

  4. Mualla
    Eylül 7, 2013, 6:33 am

    Yalan, kulliyen yalan. Cehennemin dibine gidin e mi.

  5. Mehmet ali metin
    Eylül 6, 2013, 10:51 pm

    UC KELİMEYLE ALLAH BELANİZİ VERSİN !!!!!! BOYLE YALANLARİ NERDEN BULUYOSUNUZ !!!!!!!!

  6. Temmuz 23, 2013, 11:06 pm

    dedeni idam etseydi keşke ..edit.. torunu
    *EDIT:Küfür
    EDİTÖRÜN NOTU :Lafa bakılır laf mı diye lafı söyleyene bakılır adam mı diye.Küfür yok

  7. hasan
    Haziran 26, 2013, 11:22 pm

    şapka yüzünden kimse idam edilmemiştir din üzerinden ayaklanma cıkaranlar şapkayı bahane edip din elden gidiyor cumhuriyeti yıkalım diyenler asılmıştır Atam Ellerine sağlık

    • Hakkı Boyabatlı
      Nisan 29, 2014, 6:14 am

      Siz böyle düşündüğünüze göre, Mısır’da yaşanan gelişmelere de bir itirazınız yok herhalde. Tebrik ederim.
      Sizi değil tabii..
      İngiliz emperyalizminin uzun soluklu Ortadoğu projesinin fikir babalarını.

  8. idris uçar
    Mayıs 12, 2013, 9:27 am

    ALLAH CC helak etsın islam duşmanı zındık taifelerı..adı laikte olsa demokrasıde olsa ataturkculukde olsa putpesrestlıkte ols afarketmez..allahın ayetleırnden başka hukum kanun nızam haramdır ey cehennemın odunu haramzadeler..yakında hesap gunu görursunuz bıraz daha bekelyın yararlanın bakım yakında gercekten görursunun..ALLAHIN ayetleırnın hakım olması için hayatımızın tamamını seferber ecedeceğiz edıyoruz inşaallah.zındıklarda islamın karşısında verını yoğunu seferber edecekelrdır bunuda allah cc bıze bıldırmektedır..amma sonuç allahın ayetleırnın ustun olamsını isteyenelrın olacaktır ALLAH CC BIZE YETER EY ZINDIK LAİKLER..

  1. No trackbacks yet.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter picture

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

Takip Et

Her yeni yazı için posta kutunuza gönderim alın.

Diğer 157 takipçiye katılın

%d blogcu bunu beğendi: